aktualności:

24 II 2010, godz. 18.00 – Poezja na co dzień Lucyny Skompskiej i Fabryka kurzu Jana Czarnego
 
5 III 2010, godz. 18.30 – Prezentacja „Arterii” 3(6)/2009 i Zapaści Joanny Lech
 
Konkurs Poetycki dla Młodych Twórców im. Zbigniewa Dominiaka "Moje Świata Widzenie" – regulamin edycji 2010

nowiny literackie

Międzynarodowy Dzień Pisarzy

Trzeciego marca swoje święto obchodzili pisarze. Międzynarodowy Dzień Pisarzy został ustanowiony w 1984 roku przez PEN Club, stowarzyszenie pisarzy założone w 1921 r. w Londynie. Celem PEN Clubu miało być budowanie więzi przyjaźni oraz intelektualnej współpracy pomiędzy literatami z całego świata. Założycielem Polskiego Klubu Literackiego PEN (1925) i pierwszym prezesem był Stefan Żeromski. Obecnie tę funkcję pełni Adam Pomorski. W Polsce Światowy Dzień Pisarzy nie jest jeszcze świętem obchodzonym w jakiś szczególny sposób. Pisarzom większą uwagę poświęca się w Światowym Dniu Książki, który obchodzony jest 23 kwietnia.

3 marca 2010

Bajkowe Centrum w Pacanowie

   W Pacanowie otwarto Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka. – To nie będzie drugi Disneyland ani park rozrywki – zapowiadają szefowie instytucji. – Drugiego takiego miejsca nie ma ani w Polsce, ani w Europie – zapewniają. – Może najbardziej podobny jest Park Astrid Lindgren w Vimmerby w Szwecji, który jest miejscem bardzo edukacyjnym. Zwiedzanie Centrum potrwa dwie godziny i odbywać się będzie w towarzystwie przewodnika – postaci bajkowej. Dzieci siedzieć będą w fotelach w kształcie konwalii, czołgać się przez tunel w drzewie, wchodzić w mysią dziurę. Przy wejściu dostaną mapę, a wędrować będą w butach krasnoludków. Ekspozycja jest multimedialna i interaktywna. W Centrum jest sala kinowa, teatralna, biblioteka, księgarnia i czytelnia. Są miejsca na wystawy i warsztaty oraz poczekalnia, w której dzieci nie będą się nudziły. W placówce organizowane będą warsztaty np. komiksu czy animacji. W sezonie dzieci będą mogły korzystać ze specjalnie zaaranżowanego ogrodu otaczającego budynek. Nad stawem powstał amfiteatr. Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka jest samorządową instytucją kultury, powołaną w 2005 roku przez gminę Pacanów i samorząd województwa świętokrzyskiego w celu realizacji idei przekształcenia Pacanowa w Europejską Stolicę Bajek. Autorem tego pomysłu jest minister kultury w latach 2002-2005 Waldemar Dąbrowski.

3 marca 2010

Rok Iwaszkiewiczowski na Stawisku

Minęła 30. rocznica śmierci Jarosława Iwaszkiewicza (1894-1980), mistrzowskiego prozaika, wybitnego poety i tłumacza, współtwórcy grupy poetyckiej „Skamander”, w peerelu prezesa Związku Literatów Polskich, współpracującego z władzami komunistycznymi (z tego powodu Gustaw Herling-Grudziński widział w nim zdrajcę, Czesław Miłosz oportunistę, a Kot Jeleński jednak Konrada Wallenroda). Twórczość Iwaszkiewicza mimo upływu czasu wciąż znajduje czytelników, stanowi też źródło inspiracji dla teatru i kina. Andrzej Wajda nakręcił trzy świetne filmy według jego opowiadań: „Brzezinę”, „Panny z Wilka” i – ostatnio – „Tatarak”. Wspomnienia Marii Iwaszkiewicz-Wojdowskiej o ojcu – to z kolei główna atrakcja inauguracji ogłoszonego właśnie „Roku Iwaszkiewiczowskiego na Stawisku”. Stawisko jest dawną posiadłością ziemską z willą należącą do Iwaszkiewiczów, która obecnie jest w granicach Podkowy Leśnej pod Warszawą. Znajduje się tam Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów. W ramach „Roku” odbędą się także rozmaite koncerty, jak również prezentacja drugiego tomu „Dzienników” Iwaszkiewicza, poświęconego w dużej mierze „ostatniej wielkiej miłości” pisarza do poety Jerzego Błaszczyńskiego, zmarłego na gruźlicę w wieku 27 lat.

3 marca 2010

Laury dla poetów

   Teresa Radziewicz (na zdjęciu) została laureatką 19. edycji Nagrody Literackiej Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego za najlepszą książkę 2009 roku. – Nie spodziewałam się. Jestem szczęśliwa i tak zaskoczona, że zapomniałam języka w gębie – stwierdziła z uśmiechem poetka, nagrodzona za debiutancki tom wierszy „Lewa strona”, wydany przez łódzkie Stowarzyszenie im. K.K. Baczyńskiego. Radziewicz ma szczęście do Łodzi – była tu kilkakrotnie nominowana w konkursie im. Bierezina i dostała nagrodę publiczności. Laureatka mieszka pod Białymstokiem, w Juchnowcu Kościelnym. Jest tam nauczycielką religii. Z kolei w znanym wrocławskim pubie Mleczarnia wręczono WARTO, Nagrodę Kulturalną Gazety Wyborczej Wrocław. Przyznano ją w pięciu kategoriach – literatura, muzyka, film, teatr i plastyka. Wśród laureatów znalazł się poeta Konrad Góra za książkę „Requiem dla Saddama Husajna i inne wiersze dla ubogich duchem”, która ukazała się w Bibliotece Rity Baum. Zaś w bibliotece wojewódzkiej w Zielonej Górze odbyło się po raz 16 wręczenie Lubuskiego Wawrzynu Literackiego za najlepszą książkę 2009 roku. Otrzymał go Marek Lobo Wojciechowski, autor tomu poezji „Ektoplazma”.

3 marca 2010

Stulecie urodzin Zofii Hertzowej

Sto lat temu urodziła się Zofia Hertzowa (z domu Neuding, 1910-2003) – współzałożycielka Instytutu Literackiego, najbliższa współpracownica Jerzego Giedroycia – redaktora paryskiej „Kultury”, po jego śmierci dyrektorka Instytutu Literackiego w Paryżu. Joanna Podolska w łódzkiej Gazecie Wyborczej przypomina, że Hertzowa kilka przedwojennych lat spędziła w Łodzi, tu kończąc gimnazjum humanistyczne Sobolewskiej przy ulicy Gdańskiej 90. Po studiach prawniczych w Warszawie, pracowała u rejenta Apolinarego Karnawalskiego przy placu Wolności w Łodzi (była pierwszą kobietą w Polsce, która zdała egzamin na notariusza). W latach 30. mieszkała przy ulicy Narutowicza w domu bankowym (na rogu Wierzbowej). W wolnych chwilach odwiedzała kawiarnię Esplanada, czasami restaurację Tivoli. W lutym 1939 roku zdecydowała się na ślub z Zygmuntem Hertzem, synem znanego działacza gospodarczego i społecznego, a zarazem radnego Łodzi. Zygmunt – jak sama twierdziła – był rozpieszczonym chłopcem, którego chciała zmienić. Beztroskie życie przerwał wybuch wojny. We wrześniu 1941 roku Zofia i Zygmunt Hertzowie dotarli do Buzułuku, by wstąpić do armii Andersa. Po gehennie wojennej zamieszkali w Rzymie, a potem w Paryżu. Hertzowie mają w Łodzi skwer, który znajduje się przed Biblioteką Uniwersytetu Łódzkiego, w sąsiedztwie ul. Matejki.

3 marca 2010

Zmarła Krystyna Pisarkowa

Krystyna Pisarkowa, badaczka języka polskiego, interpretatorka dzieł literackich, zmarła w Krakowie w wieku 78 lat. Była profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego i do końca swoich dni członkiem Rady Naukowej Instytutu Języka Polskiego PAN. Zajmowała się głównie składnią, napisała wiele książek na ten temat, np. wydaną w 1984 „Historię składni języka polskiego”. Oprócz tego profesor Pisarkowa specjalizowała się w sztuce interpretacji oraz w teorii przekładu. Napisała m.in. książki: „Język według Junga. O czytaniu intencji” (1994), „Pragmatyka przekładu. Przypadki poetyckie” (1998). Jednym z ostatnich wielkich dzieł prof. Pisarkowej było „Językoznawstwo Bronisława Malinowskiego” (2000). Trudno wymienić wszystkie jej prace odzwierciedlające językoznawcze ale i humanistyczne zainteresowania. Pełna bibliografia jej dzieł obejmuje ponad 300 pozycji. Krystyna Pisarkowa była żoną prof. Walerego Pisarka – językoznawcy i prasoznawcy, specjalisty w dziedzinie komunikowania masowego i socjolingwistyki oraz honorowego prezesa i pierwszego przewodniczącego Rady Języka Polskiego.

3 marca 2010

Reklamy przerywane Szymborską

W obecności premiera Donalda Tuska i jego ministerialnej świty odbyła się uroczysta premiera telewizyjnego dokumentu o Wisławie Szymborskiej „Chwilami życie bywa znośne”. Sama poetka na premierowy pokaz nie przyszła. Szymborska nie lubi występować publicznie, twierdząc, że „publiczne mówienie o sobie zubaża wewnątrz”. To zatem cud, że dziennikarce Katarzynie Kolendzie-Zaleskiej udało się namówić poetkę do stworzenia dokumentu o jej prywatności, o jej życiowych pasjach i zabawach. Szerokiej publiczności film pokazała stacja TVN, także producent dokumentu, w ramach chyba zaakcentowania, że również komercyjną telewizję stać na misyjny odruch. Niestety, film przerywano reklamami, a właściwie wtłaczano jego strzępy między potężne bloki reklamowe, gubiąc rytm i klimat dokumentu, nie mówiąc już o samej poezji. Misyjność w tym wydaniu to karykatura.

3 marca 2010

Pieśni testosteronu pełne

Izabela Klementowicz w „Gazecie Wyborczej” pytała m.in. językoznawców, socjologów, pisarzy o „ocenę jawnych i ukrytych znaczeń hymnów polskich drużyn piłkarskich”. Pisarzowi Ignacemu Karpowiczowi najbardziej w hymnach doskwiera brak poczucia humoru u ich autorów. Dla profesora Jerzego Bralczyka to zwykła grafomania z mnóstwem chwytów patetycznych, których zadaniem jest emocjonowanie i zagrzewanie do walki sensu stricte. Bo nie widzi w hymnach chęci zwycięstwa jako takiego, tylko wyłącznie bitwę. Krytykowi literackiemu Karolowi Maliszewskiemu wydaje się zaś, że są to zapisy i zaśpiewy magiczne, niedbające zbytnio o literacki kunszt. Bo chodzi w nich głównie o impulsywny apel, o zaklinanie i skrzykiwanie kumpli kibiców. – Wykrzyczane zaśpiewy budują rzeczywistość, jako zespół gestów i rytuałów upewniających kibica w jego gniewie, w bitewnym zapale, a co za tym idzie – w dobrze dokonanym wyborze – mówi Maliszewski. Zdaniem Agnieszki Graff jest to w gruncie rzeczy zjawisko niewinne i niegroźne. Odzywa się we mnie sympatia dla tych kibiców – mówi feministka. – Łatwo można sobie wyobrazić nową wersję agresywnego nacjonalizmu wyrażaną w takich właśnie utworach. Tymczasem to nie są hymny narodowców, tylko kibiców – ich odjazd patriotyczny, ich męska wojownicza mitologia dotyczy klubu piłkarskiego. Nie zgadza się z tą opinią poeta Michał Płaczek: – Ta wizja męskości, wspólnoty i wartości pokrywa się z tą, którą prezentuje skrajna prawica, która rzuca kamieniami i wysyła feministki, lesbijki, gejów, Żydów i kogo tam jeszcze do gazu. Chłopięce są to wierszyki, ale chłopięcość dawno już przestała być niewinna. – Wśród obficie cytowanych hymnów uwagę zwraca pieśń kibiców katowickiego GKS-u: Bo na Gieksę nie ma dzisiaj chuja, /z Panem Bogiem, /alleluja.

3 marca 2010

Spory o zyski ze sprzedaży e-książek

80 proc. ceny każdej sprzedanej e-książki powinno trafiać do naszej kieszeni – przekonują wydawcy. Dystrybutorzy: Kolporter i Nexto odpowiadają – to stanowczo za dużo. W marcu z wydawcami zrzeszonymi w Polskiej Izbie Książki spotkają się przedstawiciele francuskich stowarzyszeń branżowych. Opowiedzą o warunkach sprzedaży e-książki na tamtejszym rynku. W ten sposób wydawcy w Polsce szykują się do ustalenia korzystnych zasad współpracy z dystrybutorami e-czytników i e-książek, którzy coraz szybciej zdobywają rynek. W tradycyjnym handlu, który stanowi większość rynku, w przypadku beletrystyki do kieszeni wydawcy trafia tylko 50 proc. ceny.

3 marca 2010

Polska dramaturgia w Centrum Meyerholda

W Centrum im. Meyerholda w Moskwie odbyły się czytania polskich sztuk. Przeczytano m.in. „Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku” Doroty Masłowskiej, „Tiramisu” Joanny Owsianko, „Absynt” Magdy Fertacz i „Piaskownicę” Michała Walczaka. Czytania przygotowali studenci i absolwenci Szkoły – Studio MChT w ramach akcji promocyjnej „Antologii nowej polskiej dramaturgii” wydanej w moskiewskim wydawnictwie NLO przy współudziale Instytutu Adama Mickiewicza. Wyboru autorów i tekstów dokonała Agnieszka Lubomira Piotrowska, wstępem opatrzył Roman Pawłowski. W antologii znalazły się sztuki Krzysztofa Bizio, Marka Pruchniewskiego, Pawła Demirskiego, Przemysława Wojcieszka, Pawła Sali, Tomasza Mana, Marka Modzelewskiego, Andrzeja Stasiuka, Doroty Masłowskiej, Joanny Owsianko, Magdy Fertach, Michała Walczaka i Andrzeja Saramonowicza.

3 marca 2010

„Washington Post” o „Pornografii”

„Washington Post” w swym dodatku kulturalnym zamieścił przychylną recenzję „Pornografii” Witolda Gombrowicza, która ukazała się w USA w przekładzie Danuty Burchardt. Krytyk Michael Dirda przypomina, że Gombrowicz „należy do sławnego pokolenia XX-wiecznych polskich pisarzy” i wymienia Bruno Schulza, Stanisława Ignacego Witkiewicza oraz laureata Nagrody Nobla Czesława Miłosza. Podkreślając zawarte w „Pornografii” wątki erotyczne i homoerotyczne, recenzent zauważa, że powieść „przypomina bardziej wielopostaciowo perwersyjną wersję Niebezpiecznych związków (Pierre'a Choderlos de Laclos), albo jedną z tych niepokojących książek europejskich, które mieszają treści erotyczne z filozoficznymi: Historii oka Georgesa Bataille'a i Roberte Ce Soir Pierre Klossowskiego. Powieść, pisze Dirda, kontynuuje stałe tematy twórczości Gombrowicza: zmagania z formą i poszukiwanie autentyczności. Krytyk przewiduje jednocześnie, że książka może nie znaleźć w USA wielu czytelników, co wcale jednak nie odejmuje jej autorowi wielkości. Portal Księgarski informując o tej recenzji dał informacji zaskakujący w tym kontekście tytuł: Amerykanie zaczytują się w „Pornografii”.

3 marca 2010

Osiemdziesiąte urodziny Wilkonia

   80. urodziny obchodził Józef Wilkoń (na zdjęciu), malarz, rzeźbiarz, scenograf, jeden z najwybitniejszych europejskich ilustratorów książkowych. Zilustrował i opracował graficznie ponad 100 książek dla dzieci i dorosłych wydawanych w Polsce i ponad 60 książek wydawanych za granicą. Książki z jego ilustracjami przetłumaczono na ponad 20 języków. Jest laureatem wielu nagród krajowych i zagranicznych. Od lat osiemdziesiątych największą dlań inspiracją jest świat zwierząt. Z okazji jubileuszu prezydent Kaczyński odznaczył Wilkonia Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w specjalnej laudacji napisał: Powiedział Pan kiedyś, że niektórzy potrafią namalować porę dnia, księżyc, żeby świecił, ptaka żeby śpiewał. Potrafią nawet namalować smutek, radość, strach i odwagę. Tylko nielicznym udaje się namalować sen, ciszę, a nawet zapach i smak owoców. Pan, Dostojny Jubilacie, potrafi po mistrzowsku oddać każdy nastrój i każde uczucie.

19 lutego 2010

Markowski szefem polskiej katedry w Chicago

Michał Paweł Markowski, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i publicysta „Tygodnika Powszechnego”, autor lub edytor ponad 20 książek poświęconych filozofii literatury i kultury, wygrał otwarty konkurs na szefa Katedry Języka Polskiego i Literatury imienia Stefana i Lucy Hejna na Wydziale Sztuk Wyzwolonych i Nauk Ścisłych Uniwersytetu Illinois w Chicago (UIC). Utworzenie w Chicago dwóch katedr: Języka Polskiego i Literatury oraz Historii Polski było możliwe dzięki darowiźnie w wysokości 10 mln dol. zapisanej uczelni przez Romualda Hejnę, który zmarł w 2008 roku. To druga pod względem wielkości donacja pieniężna dla UIC. Zamiarem fundatorów było wykreowanie takiego miejsca w Stanach Zjednoczonych, do którego mogliby zjeżdżać studenci z całej Ameryki, a także z Polski, by studiować na wysokim poziomie polską literaturę i historię. „Będę intensywnie zabiegać o to, by studia polskie przekształciły się z dość niestety prowincjonalnego kierunku w bardzo żywy, uznawany przez inne wydziały” – deklaruje profesor Markowski.

19 lutego 2010

Nagrody Literackie im. Reymonta

W kategorii „twórczość całego życia” nagrodę przyznano Hannie Krall - wybitnej reporterce, eseistce i powieściopisarce, kronikarce losów polskich Żydów. Drugim wyróżnionym za dorobek całego życia został Marian Pilot, pisarz, dziennikarz, scenarzysta. Nagrodę w kategorii „za książkę roku” przyznano pośmiertnie Marianowi Grześczakowi - poecie, prozaikowi, dramaturgowi, eseiście, tłumaczowi literatury pięknej, krytykowi literackiemu. Wyróżniony został za ostatni tom wierszy „Nike niosąca blask” (2008). Marian Grześczak zmarł 27 stycznia tego roku. Jury uhonorowało też dorobek literacki Andrzeja Grabowskiego, pisarza dla dzieci i poety, znanego m.in. z serii książek o przygodach Skrzata Wiercipiętka, przyznając mu Honorowe Wyróżnienie. Honorowe Wyróżnienia otrzymali również: długoletni dyrektor warszawskiego Muzeum Literatury Janusz Odrowąż-Pieniążek oraz Służewski Dom Kultury. Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta została ustanowiona w 1994 roku przez Związek Rzemiosła Polskiego we współpracy ze Stowarzyszeniem Pisarzy Polskich i Związkiem Literatów Polskich.

19 lutego 2010

Kapuściński non fiction?

   Alicja Kapuścińska – wdowa po słynnym polskim reportażyście – próbuje zatrzymać wydanie książki Artura Domosławskiego „Kapuściński non fiction”. Do Sądu Okręgowego w Warszawie wpłynął właśnie pozew, w którym domaga się zakazu jej rozpowszechniania. Artur Domosławski określił próbę zablokowania rozpowszechniania jego książki jako cenzurę prewencyjną. Krakowskie wydawnictwo Znak, które zamówiło u Domosławskiego biografię Kapuścińskiego, po zapoznaniu się z maszynopisem odmówiło publikacji. – Nie opublikowałem tej książki, bo chciałem być w zgodzie ze swym sumieniem – powiedział Jerzy Illg. – Znakowi nie podobały się m.in. fragmenty napisane na podstawie akt IPN. Wynika z nich, że Ryszard Kapuściński był zarejestrowany przez wywiad PRL jako współpracownik. Kontrowersje budzą też fragmenty dotyczące kontaktów towarzyskich pisarza. Domosławski zarzuca też pisarzowi m.in., że w części książek uważanych za reportaże dopuszczał się kreacji, które nie miały związku z rzeczywistością. Ostatecznie na wydanie biografii zdecydował się Świat Książki. Jednak w związku z pozwem przewidziana za dwa tygodnie premiera publikacji jest zagrożona. Alicja Kapuścińska wniosła bowiem o zabezpieczenia powództwa. W takim przypadku sąd może zakazać dystrybucji książki.

19 lutego 2010

- archiwum -